آ ل ب و م

موسیقی و دیگر هیچ

½4 – Steven Wilson

Steven Wilson - Header

بردیا برجسته نژاد: تا به امروز و در طی این ده سال آنقدر در این وبلاگ از استیون ویلسون گفته‌ام* که هم خواندنش در مقدمه‌ی این پست برای شما خسته کننده است و هم نوشتنش برای من تکراری. استیون ویلسون، ستاره‌ی بی‌بدیل آسمان موسیقی پراگرسیو راک حال حاضر دنیا، هنرمند 48 ساله‌ی انگلیسی، مغز متفکر گروه‌ها و پروژه‌های «پورکوپاین تری»، «نو-من»، «بلکفیلد»، «استورم کوروژن»، «بیس کامیونین» و «آی ای ام»، چند سالی است که فعالیتهای گروهی و پروژه‌های متفرقه‌ی خود را متوقف یا کمرنگ کرده و بیشتر وقتش را اختصاص به فعالیت تحت عنوان استیون ویلسون داده است. این را هم بدانید که او در سال گذشته از جشنواره‌ی موسیقی پراگرسیو راک لندن بخاطر خدماتش به این ژانر موسیقی، لقب «سلطان پراگ راک» را دریافت کرده است.

*فعالیت‌های انفرادی استیون ویلسون در وبلاگ آ‌ل‌ب‌و‌م:

  • نوشته‌ی کوتاهی برای آلبوم «دست نمی‌تواند پاک کند» (+)
  • نوشته‌ی کوتاهی برای آلبوم «زاغکی که از خواندن سر باز زد و داستان‌های دیگر» (+)
  • نوشته‌ی بلندی در مورد آلبوم «زاغکی که از خواندن سر باز زد و داستان‌های دیگر» (+)
  • نوشته‌ی کوتاهی برای آلبوم «زیبایی برای غرق شدن» (+)
  • نوشته‌ی بلندی در خصوص آلبوم «زیبایی برای غرق شدن » (+)
  • نوشته‌ای در خصوص کنسرت استیون ویلسون در بروکسل (+)

 

Steven Wilson – 4 ½

پنج نه! فقط چهار و نیم!

پنجمین آلبوم استودیویی استیون ویلسون با عنوان «4 ½» در تاریخ 22 ژانویه 2016، به فاصله‌ی یازده ماه از اثر قبلی، «دست نمی‌تواند پاک کند»، منتشر شد. پنجمین آلبوم او در اصل چندان هم پنجمین آلبوم او نیست! دلیل اول آنکه این آلبوم بر خلاف گذشته که آلبومها همه مدت زمانی در حدود یک ساعت داشتند، فقط 37 دقیقه است. دوم آنکه به جز یک آهنگ که اجرای مجدد یکی از آهنگی پورکوپاین تری است، آهنگهای دیگر این آلبوم در گذشته و برای دو آلبوم قبلی ساخته شده‌اند که بنا به دلایلی ویلسون از انتشارشان در آن زمان خودداری کرده است. سوم و از همه مهمتر اینکه نام این آلبوم «چهار و نیم» است! یعنی اثری بعد از آلبوم چهارم و قبل از آلبوم پنجم! این آلبوم تنها شش ترک دارد. تهیه کننده‌ی آن استیون ویلسون و لیبلی که آن را منتشر کرده «کی‌اسکوپ» است («کی‌اسکوپ»، لیبل مستقل ضبط آثار موسیقی پراگرسیو راک، یکی از زیر مجموعه‌های اسنپر میوزیک است و استیون ویلسون یکی از موسسین اصلی آن بشمار می‌آید)

Steven Wilson 4

جا مانده، اما پر قدرت

بنظر می‌رسد که ویلسون چندان طاقت دوری از پیشخوان مغازه‌ها را ندارد! همیشه باید در سال یکی دو تا آلبوم به بازار بیایند که ویلسون نقش مهمی در آنها بازی کرده‌ است. این بار ویلسون به خودش کمی استراحت داده و اثری را منتشر کرده که زحمت چندانی برایش نداشته است! فقط کافی بوده که سری به آثار از قبل ساخته و بعداً منتشر نشده بزند و چندتایی را انتخاب و در نهایت منتشر کند. ویلسون همیشه و در همه‌ی سالها حضور دارد و حس حضور دائمی او بعد از گذشت چندین سال، همچنان هیجان انگیز و جذاب است.

Steven-Wilson-2016آلبوم با «کتاب پشیمانی‌های من» آغاز می‌شود. آهنگی که ساخت آن اواخر سال 2013 آغاز و در نهایت در ژوئن 2015 در مونترال ضبط و در استودیوی شخصی ویلسون واقع در هرتفوردشایر انگلستان نهایی شده است. ویلسون آرام است. موسیقی در پس زمینه هر از گاهی خودش را به در و دیوار می‌زند، اما ویلسون آرام و خونسرد شروع می‌کند، ادامه می‌دهد و آهنگ را به سر انجام می‌رساند. این اثر از امضاهای ویلسون لبریز است! آهنگی که از پنجه کشیدن‌های گیتار در نواختن ریف‌ها را در خود دارد تا سیرکی از سازهای گوناگون که به نوبت سولو نوازی خود را اجرا می‌کنند و به کناری می‌روند. اما درخشان‌ترین‌شان عشق بازی نیک بگز با بیس گیتار است که هر جایی که سرک می‌کشد، ارزش آهنگ را چند برابر می‌کند. این یک آهنگ نه و نیم دقیقه‌ای است که آلبوم با آن آغاز می‌شود، و بعد از پشت سر گذاشتن چهار آهنگ، دوباره به یک آهنگ نه و نیم دقیقه‌ای دیگر می‌رسد.

دومین ترک، «سال طاعون» نام دارد. این آهنگ بین سال‌های 2012 و 2013 و در زمان تهیه‌ی آلبوم «زاغکی که از خواندن سر باز زد» ساخته و ضبط شده است. آهنگی اینسترومنتال (بدون کلام) که با فضا سازی سینتی سایزر آغاز می‌شود و گیتار آکوستیک در آن فرمانروایی می‌کند. در این آهنگ حضور آدام هولزمن، نوازنده‌ی چیره‌دست پیانو و انواع و اقسام ارگ‌های گوناگون، به زیبایی حس ‌می‌شود. هولزمن در این آلبوم علاوه بر پیانو، نوازنده‌ی چهار ساز کلاویه‌ای دیگر نیز است: ورلیتزر (پیانوی الکتریکی که توسط رادولف ورلیتزر اختراع شده و بین سال‌های 54 تا 84 تولید می‌شده است)، هاموند (ارگ الکتریکی که مخترعش لارنز هاموند بوده و بین سال‌های 35 تا 75 ساخته می‌شده)، مینی‌موگ (سینتی سایزر مونوفونیک آنالوگی که توسط رابرت موگ اختراع شده و بین سال‌های 70 تا 81 عرضه می‌شده) و رودز (پیانوی الکتریکی که توسط هرولد رودز در سال 1946 اختراع شده است). در این آهنگ توجه کنید به آوای ممتدی که در پس زمینه‌ی رقص گیتار آکوستیک شنیده می‌شود. در ابتدا شبیه ویالن بنظر می‌رسد. اما اگر کمی دقت کنید، متوجه می‌شوید که این آدام هولزمن است که ارگ مخصوصش را به بازی گرفته است. گیتار آکوستیک در این آهنگ مانند یک پر است، که از پرنده‌ای در حال پرواز جدا شده، سوار بر صدای ارگ هولزمن شده و در زمان شروع آهنگ سوم، «خوشحالی 3»، به زمین می‌نشیند.

Steven Wilson 5ویلسون سومین آهنگ، «خوشحالی 3»، را در سال 2003 نوشته و در خلال ضبط آلبوم «دست نمی‌تواند پاک کند»، در سپتامبر 2014، آن را ضبط کرده است. با وجود آنکه این آهنگ به نوعی به ترک قبل چسبیده است، اما شکنندگی و سبکی آن را ندارد. ویلسون کمی قاطع و در بعضی قسمت‌ها کمی عصبی به نظر می‎رسد! با وجود سولوی کوتاه مدت گیتار الکترونیک، فرمان در این آهنگ به دست پیانو است. این آهنگ بیشتر حال و هوای بلکفیلد را تداعی می‌کند و شاید پاپ ترین ترک این آلبوم باشد.

چهارمین آهنگ «بارانِ یکشنبه شروع شد» نام دارد که در زمان ساخت آلبوم «دست نمی‌تواند پاک کند» ضبط شده است. یک آهنگ استثنایی و شاخص که فضای مرموز و کاملاً اکسپرمینتالی دارد. تغییرات سریع در ملودی و تمپوی آن، باعث شده که این کوتاه‌ترین ترک آلبوم اثر طولانی مدتی را بر شنوده بگذارد. اما عجیب‌ترین ترک آلبوم، «ورمیلیون‌کُر» است. آهنگی که قسمتی از آن در سال 2013 ساخته شده و در نهایتاً در ژوئن 2015 تمام و در اکتبر همان سال ضبط شده است. انگار که در وسط جنگل آتشی برپا کرده‌اند و سازها به دور آن در حال رقص و چرخش باشند. یک ملودی و ریتم کاملا ساده و مشخص، بارها و بارها توسط سازهای گوناگون، به صورت سولو و به شکل گروهی، اجرا و بازنوازی می‌شود و در آن بین هر کدام از این سازها نیز بخشی را مخصوص به خود ایمپرووایز می‌کنند. این آهنگ دیوانه و دیوانه کننده است! جشن حیرت انگیزی از سازها به دور آتشی که شنونده را به مرکز دایره کشیده و در آن می‌سوزانند! «ورمیلیون کُر» یکی از آثار استثنایی ویلسون تا به امروز است که توانسته تمام فضا سازی‌اش را در مدت زمان 5 دقیقه به سرانجام برساند.

آخرین ترک آلبوم «از من متنفر نباش» معروف است. یکی از بهترین آهنگهای آلبوم «رویاهای احمقانه»، محصول سال 1999 گروه «پورکوپاین تری». اول بگذارید کمی از نسخه‌ی سال 1999 بگویم. «از من متنفر نباش» ششمین ترک آلبوم «رویاهای احمقانه» است. آهنگی که با خلصه‌ی سنگین گیتار الکتریک و در فضایی که سینتی سایزر برای آن تدارک دیده آغاز می‌شود. لیریکس آهنگ سرخورده و غمگین است. ویلسون با التماس می‌خواند «از من متنفر نباش. من مانند تو ویژه نیستم. من خسته و تنها هستم. با من نجنگ. می‌دانم که هیچوقت برایت مهم نبوده. می‌توانم هر از گاهی به تو زنگ بزنم؟». جادوی آهنگ زمانی آغاز می‌شود که بیس گیتار چادر را بر پا می‌کند و تئو تراویس، اول با فلوت شما را تجزیه و بعد با ساکسیفون ترکیبتان می‌کند! آهنگ بعد از چند فراز نشیب و چند سولوی گیتار الکتریک، بعد از هشت و نیم دقیقه به پایان می‌رسد.

Steven Wilson 3

اما حکایت «از من متنفر نباش» در نسخه‌ی سال 2016 آلبوم «چهار و نیم» کمی متفاوت است. آهنگ با همان گیتار و سینتی سایزر، اما با تنظیم متفاوتی، آغاز می‌شود. ویلسون همچنان ناله کنان به پیش می‌رود تا به کُر آهنگ می‌رسد. اما اینبار دیگر از التماس‌های ویلسون خبری نیست! بلکه این نینت طایب، یکی از مشهورترین چهره‌های هنر در اسرائیل، است که نه التماس، بلکه با اعتراض فریاد «از من متنفر نباش» را سر می‌دهد. این اولین بار است که ویلسون از حضور یک خواننده‌ی مهمان، تا این اندازه پررنگ، در آثار انفرادی‌اش استفاده می‌کند. پیش از این او چندین بار از خوانندگان مهمان، خیلی کمرنگ و نامحسوس، استفاده کرده بود. بعنوان مثال در اولین آلبومش، «شورشیان» محصول 2006، خواننده ایرلندی کلودا سیموندز در یکی از آهنگها حضور دارد و یا همین خانم نینت طایب در آلبوم قبلی، «دست نمی‌تواند پاک کند»، در دو ترک حاضر شده که آنقدر همه چیز شلوغ و پررنگ است که صدای او رنگ می‌بازد. اما در اینجا صدای اوست که به رو می‌آید و ویلسون در پس زمینه باقی می‌ماند. جادوی آهنگ نیز تفاوت فاحشی با قبل دارد. بیس گیتار اینجا هم چتر خود را بر پا می‌کند، اما انگار تئو تراویس فلوتش را جا گذاشته است! او به کناری می‌ایستد و میدان را در اختیار آدام هولزمن و ارگ مخصوصش می‎‌گذارد که اول دانه‌ها را بپاشد، تا بعد از آن او با ساکسیفون وارد شود و همه را در خود غرق کند. این قسمت اینسترومنتال آهنگ نسبت به نسخه‌ی اصل یک دقیقه طولانی‌تر است. این آهنگ با مدت زمان نه و نیم دقیقه، بعنوان اختتامیه‌ی آلبوم، تبدیل می‌شود به یک سورپرایز جذاب و هیجان انگیز برای طرفداران قدیمی این هنرمند که مدتهاست آثار او را دنبال می‌کنند.

بله! استیون ویلسون در کمتر از یک سال آلبوم جدیدی را منتشر کرده است. اما به جرات می‌توان گفت که هیچ وقت نمی‌توان ویلسون را جزو آن دسته از هنرمندانی دانست که سعی می‌کنند با انتشار بی‌دلیل دموها و نسخه‌ی خاک گرفته‌ی خود، پول طرفداران‌شان را بالا بکشند! ویلسون لبریز از حرف است. پر از ملودی و موسیقی و مملو از فضاهای انحصاری و خاص و اختصاصی خودش. او در این آلبوم آثار جا مانده‌‌ی اخیرش را به اشتراک گذاشته، آثاری که با وجود آنکه جا مانده‌اند اما هر کدام قدرت و زیبایی خاص خود را به رخ می‌کشند. او طرفدارانش را از شنیدن آثار ضبط شده اما منتشر نشده‌اش محروم نمی‌کند و این آلبوم نیز زیبا، تحسین‌برانگیز و ارزشمند از آب در آمده است. باید در جواب او که می‌گوید «از من متنفر نباش» بگوییم که «دوستت داریم لعنتی! حتی اگر مدام و پشت سر هم آلبوم منتشر کنی!»

4 پاسخ به “½4 – Steven Wilson

  1. Mas0ud 2016/01/23 در 23:19

    آقای ویلسون گرامی
    مدتها پیش عرض شد که باید دست از پا بر جای پای بتهای کهن گذاشتن برداشته و پروانه وار به پیله رفته و به بالهایتان فرصت نمو دهید.
    فاصله بیش از معمول بین دو آلبوم اخیرتان, روزنه امیدی بود که دلخوشم ساخت که: باشد که بالی, در حال رویش است بر روح جنابعالی.
    و اکنون اینرا که به دفع پسمانده و زردآبه های رسوب کرده در وجودتان نیز پرداخته اید, به فال نیک گرفته و دلخوشتر گشتم به استحاله شما.
    و بدانید نیز, که هرزه گردی های گذشه شما در بتخانه های کفک زده قدیمی, دلم را زده و بدرد می آورد, ولی نه نفرتی در میان بود و نه جنگی؛ هر نغمه تان پیامی بود و زنگی؛ که نمیزد به دلم چنگی.
    دوست داشتم دریابید, که با سلاح تنهایی باید با تنهایی جنگید؛ ولی شما ترجیح میدادید, که به هیاهوی بزرگان بپیوندید.
    باشد که بالهایتان, گیرند قدرت و رنگی, و پروازتان به اوجی, بر فراز همه بتهای سنگی.

    • Bardia Barj 2016/01/24 در 00:42

      مطمئنم اگه ویلسون فارسی بلد بود و این رو میخوند، برای یه مدت نامعلومی به فکر فرو میرفت و در موردش یه آلبوم جدید میساخت (:

  2. Greeek 2016/01/26 در 22:12

    کاور این آلبوم به طرز جالبی آدمو یاد رمان «آخرین انار دنیا» میندازه.
    من که دیگه تقریبا امیدم به دورهم جمع شدن اعضای پورکیوپاین تری و منتشر شدن آلبوم یا آهنگی ازشون رو از دست دادم. کارای انفرادیش خوبه، با نوازنده های کاردرستی داره همکاری می کنه، می شه از کاراش لذت برد، ولی…😦
    کاش حالا که دیگه خبری از PT نیست، آهنگاشو کاری نداشته باشه و دستکاری و بازخونی و… نکنه.

  3. مهرداد 2016/04/19 در 22:42

    وای بر من که این سایت رو تازه پیدا کردم. سایتتون عالیه. و اینکه اطلاعات خیلی خوبی از استیون ویلسون میزارید عالیه. من طرفدار پروپاقرصه ویلسون هستم و همیشه از کاراش لذت میبرم.
    به امید موفقیت بیشتر در کاراش و رشد سایت شما

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: